Tôi không thường làm thơ lục bát, nhưng nếu bạn hỏi tôi- Anh thích thể thơ nào nhất, tôi sẽ trả lời không chút đấn đo- Thơ lục bát.
Đây là thể thơ dân gian. Mỗi người con Việt Nam đều lớn lên từ nó, có thể từ ca dao, có thể từ Phạm Công Cúc Hoa, Có thể từ Kiều, có thể từ Lục Vân Tiên. Bởi từ dân gian mà có, nên thể thơ nầy, vốn không hề gò bó vào hình thức; câu trên sáu, câu dưới tám; đọc lên nghe suông sẻ là được; tuy vậy, với một số người không biết nhiều về một quá khứ không hề có trường ốc ở dân tộc ta, đã gắn cho nó những điều tự thân nó không hề có- Luật lục bát phải thế nầy…
Chúng ta thử đọc một trong những câu thơ tuyệt vời nhất của lục bát:
Một đời gấm vóc xa hoa
Một đời ỉa trịn cũng qua một đời
Toàn bộ lục bát trong Kiều không có được một đôi lục bất nào thê lương như thế. Đọc lục bát để thương cảm cho một dân tộc và thân phận nhân dân Việt Nam; đọc để thấy rằng, mỗi chúng ta hãy vì dân tộc nầy, viết lại lịch sử, đổi lại dòng sống, thân tặng mùa xuân cho mỗi con người…
Chúng ta thử đọc vài ba câu lục bát khác:
Tiếng anh đi học bên Tàu
Chị dâu té giếng lấy gì kéo lên
Nắm tóc thời động bề trên
Nắm áo động vú không nên đâu chàng
Loay hoay do dự mơ màng
Nắm lông mà kéo cả làng hoan hô
Có thể tôi nhớ sai ở đoạn cuối vài chữ, nhưng điều đó không hại đến toàn phần. Nó vẫn là những câu lục bát tuyệt vời từ người dân, họ đã dùng nó để cười cớt với những hủ nho một thời.
Chúng ta cùng đọc tiếp vài ba câu lục bát dễ thương, tôi đã có được từ những người tù phương Bắc :
Hởi cô đi chợ về trưa
Hỏi cô có bán anh mua cho cùng
Anh mua từ ngực đổ xuôi
Từ lưng đổ xuống từ đùi đổ lên
Hết nói, nhưng không thể bảo rằng không tuyệt. Một chút rượu trong thơ, một chút Bắc Kỳ trong thơ, một chút dí dõm trong thơ…
Và chúng ta đọc thêm vài câu lục bát từ Thừa Thiên, Quảng Trị :
Bao giờ cầu ván hết đinh
Cầu tiêu hết cứt chúng mình hết yêu
Tuyệt tác. Xuân Diệu đi chỗ khác, Nguyễn Du đi chỗ khác. Thi bá là ai không ai biết. Lịch sử thi ca không có nguồn.
Thường Mộng dùng tam đoạn lục bát để dịch thơ Hai ku mấy mười năm trước trên “ Da Màu,“ Vũ Hoàng Thư cũng đã dùng tam đoạn lục bát dịch những câu thơ Hai ku tuyệt vời trên mạng.
Lục bát và lục bát phân đoạn đã đến với chúng ta như những đóa hoa xinh đẹp đầy hương sắc…
